Tạp chí cà phê Việt · viết tay, không bán hàngViết cho Lark Page  ·  [email protected]
Lark Page Cà phê Việt · văn hóa · pha chế Gửi bài
Lark Page › Bài viết › Bảo quản

Bảo quản cà phê rang xay tại nhà: hũ kín, van một chiều, không tủ lạnh

Hạt cà phê sau rang nhả khí CO2 và mất hương theo tuần. Hũ kín mờ ở nhiệt độ phòng, túi có van một chiều và thói quen mua lượng vừa dùng trong ba tuần đã giải quyết 90 phần trăm chuyện bảo quản.

ESPRESSO LARK PAGE

Có bốn thứ phá hương cà phê rang xay: oxy, độ ẩm, nhiệt độ và ánh sáng. Bảo quản tại nhà không phức tạp, nhưng nhiều người làm sai vì nghe lời khuyên quen tai là "cho vào tủ lạnh cho tươi lâu". Bài này tóm gọn những gì thật sự có tác dụng và lý do.

Vì sao hạt mất hương

Sau khi rang, hạt cà phê tiếp tục nhả khí CO2 trong khoảng 7 tới 14 ngày. Trong lúc nhả khí, hạt cũng hút ẩm và oxy từ không khí. Dầu trên bề mặt hạt (đặc biệt ở hạt rang đậm) bị oxy hóa, làm ly cà phê mất mùi thơm, có vị giấy hoặc hơi khét. Khoảng thời gian "đỉnh hương" của cà phê rang là từ ngày thứ 5 tới ngày thứ 28 sau rang. Sau tuần thứ sáu, hương suy giảm rõ rệt dù bạn đóng gói kỹ.

Bốn nguyên tắc đơn giản

  • Mua ít, mua thường xuyên. Lượng hạt lý tưởng là đủ dùng 2 tới 3 tuần. Với một người pha một ly mỗi sáng, 250 gam là vừa. Mua 1 kg để dành là cách phổ biến nhất khiến bạn uống cà phê cũ.
  • Đựng trong hũ kín mờ. Hũ gốm, hũ thủy tinh nâu hoặc hộp inox kín đều được. Hũ thủy tinh trong suốt phơi ánh sáng là kẻ thù; nếu chỉ có loại này, đặt trong tủ bếp kín.
  • Nhiệt độ phòng, nơi khô. 20 tới 26 độ, cách xa bếp gas, máy nướng, cửa sổ nắng. Không gian bên dưới mặt bếp hay trong tủ khô thường là nơi tốt nhất.
  • Mở hũ nhanh, đóng ngay. Mỗi lần mở là một lần không khí mới ùa vào. Có thói quen cân sẵn phần dùng trong ngày sẽ giảm số lần mở hũ.

Van một chiều là gì

Trên nhiều túi cà phê rang bạn thấy một chiếc nút nhựa tròn nhỏ, gọi là van một chiều (one-way valve). Van này cho khí CO2 trong túi thoát ra ngoài nhưng không cho oxy đi ngược vào. Nhờ đó hạt vừa rang vẫn được đóng gói kín mà không làm phồng rách túi.

Van một chiều có tác dụng tốt nhất trong 2 tới 3 tuần đầu sau rang. Sau khi bạn đã mở túi, van mất tác dụng vì miệng túi đã thủng. Lúc này hãy chuyển hạt sang hũ kín mờ và không dùng lại túi gốc. Nếu bạn mua gói nhỏ 250 gam, có thể để nguyên trong túi có van tới khi mở, miễn là túi khô ráo.

Tại sao không nên cất trong tủ lạnh

Đưa cà phê vào tủ lạnh có ba vấn đề. Một, mỗi lần lấy hũ ra, hạt đột ngột chuyển từ 4 độ ra 25 độ, hơi ẩm ngưng tụ trên bề mặt. Hạt hút ẩm làm vị nhạt và mốc nhanh. Hai, tủ lạnh có mùi hành, mùi thức ăn; cà phê hút mùi rất nhanh. Ba, nhiệt độ thấp làm dầu bề mặt kết tinh, khó chiết trong quá trình pha.

Ngăn đá lại là chuyện khác. Nếu bạn phải trữ một mẻ hạt lớn, chia thành phần 100 gam, hút chân không hoặc dùng túi zip ép hết không khí, bỏ vào ngăn đá. Rã đông cả túi kín trong tủ mát 12 giờ trước khi dùng, không mở nắp khi còn lạnh. Đây là biện pháp cho trường hợp đặc biệt, không nên làm thói quen.

Bột cà phê sau khi xay

Cà phê xay mất hương nhanh gấp 5 tới 10 lần cà phê còn nguyên hạt. Nếu có máy xay, xay đúng lượng dùng ngay trước khi pha. Bột xay sẵn mua từ cửa hàng chỉ nên dùng trong 10 ngày sau khi mở túi, dù hạn in trên bao bì dài hơn. Bột cũ cho ly cà phê nâu loãng và không bloom khi tráng nước đầu (xem bài pha phin tại nhà cho người mới).

Kiểm tra nhanh hạt tươi

Khi mở túi, nhìn và ngửi. Hạt tươi có mặt hơi bóng (hạt rang vừa) hoặc ướt dầu (hạt rang đậm), mùi thơm gần như cay nhẹ ngay khi mở túi. Hạt cũ khô ráo, màu xỉn, mùi nhạt. Khi pha, hạt tươi "bloom" rõ: bột phồng, nổi bọt khí khi gặp nước nóng. Nếu bloom yếu hoặc không có, hạt đã mất CO2.

Khi nào cần mua lại

Dấu hiệu dễ thấy nhất: ly cà phê hôm nay không còn mùi thơm như hai tuần trước, dù bạn pha cùng tỉ lệ. Một số hạt rang nhẹ kéo dài tới 6 tuần mới "hết đời", nhưng robusta rang đậm thường xuống dốc sau 4 tuần. Mua 250 gam mỗi lần, ghi ngày rang trên hũ, và đổi hũ theo chu kỳ 3 tuần là nhịp hợp lý cho đa số gia đình.

Bạn pha bằng phương pháp nào cũng cần bảo quản tốt. Bài cold brew robusta tại nhà chịu ảnh hưởng của hạt cũ nhiều hơn phin, vì ngâm lạnh không "giấu" được mùi oxy hóa.

Nguồn tham khảo: Cà phê trên Wikipedia tiếng Việt; mục Bảo quản cà phê rang xay trên các trang nhà rang trong nước.